İş Bankası Kültür Yayınları’nın Türk Edebiyatı Klasikleri serisinde Çingenelerle alakalı okuduğum ikinci kitap oldu bu. Geriye dönüp baktım da Ahmet Mithat Efendi’nin Çingene adlı kitabıyla ilgili yazdıklarıma.
Ahmet Mithat Efendi’nin Çingene’sinden çok farklı bir roman bu. Osman Cemal Kaygılı’yı da ilk kez okudum diyebilirim. 1934 yılında basılan bu romanda Çingenelere olan toplumsal bakışın epeyce değişmiş olduğunu görebiliyoruz. Belki de Ahmet Mithat Efendi’ye bir cevaptı bu kitap.
Bu romanda İrfan adında bir karakter var ve ilk başta göçebe çingenelerin müziği ile alakalı araştırmalar yapıyor yaşadığı yerdeki Harmancı Çingeneler arasında, sonrasında kendisini kaptırıyor ve Sulukule (şehirli) çingenelerin alemlerine dalıyor Reha Bey diye sonradan arkadaş olduğu yaşlı bir adamla.
Romanda anlatıcılık yapan asıl arkadaşın adını bilmesek de İrfan Bey’in hayatını ve kararmasını onun ağzından ve İrfan Bey’in tuttuğu notlardan öğreniyoruz.
Hakkında Çingeneye aşık olmuş dedikodusu çıkınca bu dedikoduyu çıkaranın anlatıcı arkadaşı olduğunu düşünerek irtibatı kesen İrfan Bey nihayetinde kendisini 4 ayrı Çingeneye gönül vermiş olarak buluyor en sonunda da birisi yüzünden hapislik oluyor ve 12.5 sene hapis yatıyor…
Kitabın sonunda Osman Cemal’in verdiği fotoğraflarda romanda geçen karakterlerin fotoğrafları da mevcut. Yani gerçek hayat öykülerinden romanlaştırılmış bir kitap bu. Okumanızı şiddetle öneririm.