Ahmet Mithat Efendi’nin Felatun Bey ile Rakım Efendi tarzında yazdığı bir başka eseri bu. 1881 yılında gazetede basıldıktan sonra kitap olarak yayımlanmış. Abdülhamit’in sansür döneminde yayımlandığı için en çok işlenen konu olan aşk temelli elbette.
Ahmet Mithat Efendi bu sefer kendini Frenk (Avrupalı) gören kişilerin ahlakını/ahlaksızlığını kendi bakış açısına göre romanlaştırıp tartışmaktadır. Ancak kitapta çok uyuz olduğum bir şey var. Ahmet Mithat Efendi kitapta Osmanlıcılığı epey abartırken Türk adını sadece kötü bir şey söyleyeceği zaman kullanmış.
Kitapta iyi olarak adlettiği Resmi Bey’den “Osmanlı” diye bahsetmiş, kötü karakter olarak kurguladığı Zekai Bey’den ise halbuki Türk diye bahsetmiş bu da yetmemiş Zekai’nin Rum metresi Elena’dan da “Türk Karısı” diye bahsetmiş.
Yaşandığı dönemde Osmanlı İmparatorluğu’nu ayakta tutmak için Osmanlıcılığı işlemesini maruz görebilirdim ama romanda kocasını Resmi Bey ile aldatan ermeni karakteri yüksek ahlak abidesi olarak pazarlarken aynı haltları yiyen Zekai Bey’i Türk diyerek aşağılamış olması aslında Türklere karşı bir önyargısı olduğunu gösteriyor bence. Pek sevemediğim bir kitap oldu.
Toplumun frenkleşmesini eleştirmek gibi görünen ama başka bir gündemi olan bir kitap bence. (Osmanlıcılığı Türkçülüğün önüne koyan, imparatorluktaki etnik unsurları üstün gören/gösteren gibi…)